Hoe bevorder je dialoog tussen verschillende maatschappelijke groepen in een land waar geen echte democratische cultuur heerst? En dan zonder dat men elkaar meteen in de haren vliegt…? Een relevante vraag in Tunesië waar men ondanks de verschillende denkwijzen toch met zijn allen werkt aan het instellen van een inclusieve en wijdverspreide democratie. Een kleine groep fanatieke Salafisten, een groot moslimelectoraat, progressieve seculiere Tunesiërs in de grote steden en aanhangers van het communisme in de industriële regio’s… een verscheidenheid die over het algemeen tot een verhit debat leidt.

Na de succesvol verlopen verkiezingen van vorig jaar, staat Tunesië voor de taak de waarden en praktijken te verspreiden die bij een democratie horen. De debatcultuur, het opzetten van constructieve dialogen tussen alle belanghebbenden en het bereiken van consensus – op lokale, regionale en nationale schaal – zijn essentieel om werkelijk tot een inclusieve effectieve democratie te komen.

EU Ambassadeur Adrianus Koetsenruijter bezocht verschillende Revolutiesteden ter gelegenheid van de start van de revolutie, exact één jaar geleden. De verschillende ontmoetingen die hij had met de bevolking waren de kans om te peilen in hoeverre men onderling een dialoog heeft opgezet over de lokale ontwikkeling. Een fotoreportage van het bezoek.

Het driedaags bezoek begon in het bergstadje Thala (zie de kaart boven). Exact één jaar geleden ging de jeugd van Thala massaal de straat op na kleine schermutselingen met de politie. De demonstraties groeiden aan tot een groot protest en eindigden in een slagveld. Op 8 januari 2011 werden acht jonge Thalois op brute wijze doodgeschoten door de M.E. Nu, een jaar na de gebeurtenissen, rouwt Thala om haar martelaren en viert zij de overwinning van de Revolutie. Overblijfsel en symbool van de revolutie is het voormalig politiebureau, dat volledig uitgebrand is en geplunderd, en dat nu gebruikt wordt als protestgebouw. Aan de andere kant van de straat houden vandaag verschillende politieke leiders toespraken vanaf het balkon van het gemeentehuis. De wanhoop bij de Thalois is groter dan ooit en men verwacht van de nieuwe regering op korte termijn verbetering van de leefomstandigheden. Op een van de spandoeken valt te lezen: jullie kijken maar zien niet, jullie horen maar luisteren niet, jullie weten maar begrijpen niet. Typisch voor het wantrouwen in de lokale en nationale politiek.

De EU Ambassadeur woonde een vergadering bij met activisten uit het maatschappelijk middenveld. Zoals bij eerdere bezoeken waren de verwachtingen hooggespannen. Hoewel de EU veel doet om de arme regio’s van Tunesië te ondersteunen, leveren dergelijke bezoeken geen tastbare resultaten op voor de gastheren: “Wij komen niet met een grote zak geld” is vaak de openingszin van de Ambassadeur. De bezoeken zijn met name bedoeld om wat publiciteit de genereren voor deze vergeten regio’s (en voor het werk van de EU) en zijn daarnaast de gelegenheid om eerstehands informatie op te doen over de benodigdheden en kansen van de regio.

De EU Delegatie vervolgde haar weg naar de begraafplaats waar enkele van de martelaren begraven liggen. Wij ontmoetten daar een 10 jaar oud jongetje dat eerlijk en vrij levendig vertelde over de wreedheden die politieagenten begaan hebben gedurende de revolutiedagen.

De tweede dag van het bezoek stond in het teken van de martelaren van de stad Regueb. Met 50 duizend inwoners de grootste stad van de regio, verloor Regueb zes jongeren bij de onlusten. Tijdens de drukbezocht en emotionele ceremonie werden gebeden opgezegd en werd het volkslied gezongen. Adrianus Koetsenruijter nam kort het woord omzijn eer te betuigen aan de marterlaren en de inwoners van Regueb. De gebeurtenissen van vorig jaar liggen nog vers in het geheugen van de mensen, bijna iedereen is direct betrokken geweest bij de onlusten en velen hebben geleden onder de repressie. Het feit dat er nog niemand verantwoordelijk is gehouden voor het excessieve geweldsgebruik en de doden is frustrerend. De martelarenfamilies zijn financieel gecompenseerd maar men wacht nog steeds op gerechtigheid.

Meest indrukwekkend van het bezoek deze week was wel de ontmoeting met de inwoners van Regueb. In een grote zaal kreeg eenieder de kans om zijn vragen en opmerking op de EU Ambassadeur af te vuren. Gewaagt, omdat de vragen vaak gevoelig liggen, er persoonlijke verwijten worden gemaakt en de emoties hoog oplopen. Het debat liep uiteindelijk uit op een spektakel waarin verschillende standpunten met hand en tand verdedigd werden. Een communistische activist verweet de Europese Unie dat zij de islamitische partij Ennahda ondersteunde en haar aan de macht had geholpen, een complot tegen het Tunesische volk. Aanhangers van de islamitische partij sprongen daarop van hun stoelen om zich te verdedigen tegen deze aantijgingen, zij hebben niets met die Europeanen te maken! Het gevolg was een verhit over-en-weer schreeuwen dat door de afwezigheid van beveiliging ook wel beangstigend was. De ruzie werd gesust en een voormalig strijder tegen Ben-Ali nam het woord. Hij verklaarde vooral blij te zijn dat de despoot het land uitgejaagd was en hij besloot zijn betoog door het podium te betreden en een foto van de voormalig president in brand te steken! Toen was de beurt aan de Salafisten. Gedurende de bijeenkomst waren er ongeveer 10 Salafisten (baard, hoedje, traditionele kleding) binnengedruppeld. Zij staan bekend om hun aversie tegen elke vorm van discussie en democratie in het algemeen, maar toch nam één van de strenggelovigen het woord. Hij verklaarde dat de Islam het enige pad is naar geluk en dat men daar niet van moest afdwalen. Hij voegde daaraan toe dat de Islam een religie van vrede is en dat een Islamitisch Tunesië daarom naar vreedzame relaties met haar buren zou streven.

Hoewel het debat verre van constructief was, waren de eerste kenmerken van een meerpartijen dialoog wel zichtbaar. Het feit dat partijen met verschillende denkwijzen publiekelijk met elkaar in debat gaan over ingewikkelde kwesties is revolutionair an sich. Tot een jaar geleden werden communisten en Salafisten opgejaagd door het regime. Nu staan ze tegenover elkaar en bezigen het vrije woord om de relaties tussen Tunesië en Europa te bespreken.
Lokale en nationale overheden spelen een belangrijke rol in het bijeenbrengen van de verschillende bevolkingsgroepen in Tunesië, om tot gedeelde inzichten te komen over de ontwikkeling van het land. De EU kan daar slechts een beperkte rol in spelen. Door de regio’s in te trekken en op open wijze met de bevolking te spreken wordt een voorbeeld gegeven hoe dialoog tot begrip en resultaat kan leiden. Verschillende internationale NGO’s, waaronder het NIMD (Netherlands Institute for Multiparty Democracy), zetten ondersteuningsprogramma’s op om te werken aan dialoog en het bevorderen van (inclusieve) democratie in Tunesië. Zij bieden onder andere trainingen aan aan jonge politieke leiders en brengen politieke partijen bijeen in workshops over het bouwen van consensus.

Voorsprong als EU-trainee

Als trainee maak je kennis met het werk van de Europese instellingen en doe je internationale werkervaring op. Meestal in Brussel, maar ook Den Haag of een andere locatie in Europa kan je standplaats zijn. Je buigt je over uiteenlopende onderwerpen, van klimaatverandering tot onderwijs en buitenlands beleid. Een EU-traineeship op je cv opent vaak deuren bij andere Europese instellingen.

Schrijf je in!

Wil je in oktober beginnen als trainee bij een van de Europese instellingen? Schrijf je dan vóór 31 januari in bij het Traineeships Office van de Europese Commissie.

Je kunt je onder andere ook als trainee inschrijven bij:

• Europees Parlement (van 15 maart tot 15 mei)
• Europese Ombudsman (tot 30 april)
• Europees Hof van Justitie (tot 1 mei)
• Europees Economisch en Sociaal Comité (tot 1 april)
• Comité van de Regio’s (tot 31 maart)
• Raad van de Europese Unie (1 juli tot 31 augustus)
• Europese Rekenkamer (hele jaar door)

Meer weten?

Lees de uitgebreidere informatie over de traineeships en de tips om je kansen te vergroten.

Een panel van EU-ambtenaren en trainees komt vertellen over hun eigen werkervaring bij de EU en beantwoordt je vragen. We zetten alle carrièremogelijkheden bij de EU op een rij en geven je sollicitatietips. Na afloop van de workshop bieden we je de gelegenheid tot netwerken en persoonlijk contact met ons panel en onze voorlichters.

Sprekers:

• Hans Davids, oud-ambtenaar Europese Commissie, OLAF
• Annemarie Zijlema, oud-trainee Europese Commissie Vertegenwoordiging in Nederland
• Goossen Hoenders, oud-trainee Europese Commissie, DG ECHO; nu Programma Manager/Emergency Coordinator bij Save the Children

Gespreksleiding:

• Alexandra Ekkelenkamp, voorlichter WerkenbijdeEU.nl, oud-trainee Europees Parlement, DG INFO

Ben jij masterstudent of net afgestudeerd en heb je internationale ambities? Dan mag je de Inhousedag van het Ministerie van Buitenlandse Zaken op 13 maart 2012 niet missen. Je maakt er persoonlijk kennis met ambtenaren die werken bij Buitenlandse Zaken en de Europese Unie. 

In de ochtend vertellen medewerkers van Buitenlandse Zaken en WerkenbijdeEU.nl je alles over de mooie en uitdagende kanten van een internationale carrière. Ook Nederlandse EU-ambtenaren en diplomaten komen hierbij aan het woord. Tijdens de netwerklunch kun je één-op-één vragen stellen. In de middag proef je even van het diplomatenbestaan, als landenvertegenwoordiger in een VN-simulatie. Aan het eind van de dag kun je je ervaring delen tijdens een afsluitende borrel.

Aanmelden kan vanaf 1 februari 2012. Stuur dan een e-mail naar  o.v.v. je naam, adres en je onderwijsinstelling/werkgever. Er zijn maximaal 120 plaatsen beschikbaar, dus wees er snel bij.

Sprekers:

• Tia Nutters, oud-vertaaltrainee Europese Commissie
• Danny de Paepe, ambtenaar Europees Parlement Informatiebureau in Nederland
• Robert Scharrenborg, ambtenaar Europese Commissie, Secretariaat-Generaal

Gespreksleiding:

• Alexandra Ekkelenkamp, voorlichter WerkenbijdeEU.nl, oud-trainee Europees Parlement, DG INFO

Wat is er veranderd in de arme regio’s?

Precies een jaar geleden, 17 december 2010, stak de 26-jarige fruithandelaar Mohamed Bouazizi zich in brand, een wanhoopsdaad als statement tegen zijn uitzichtloze situatie. De actie zette veel Tunesiërs in de binnenlandse regio’s aan tot demonstraties, uit woede en frustratie over hun eigen economische uitzichtloze situatie en de gelimiteerde vrijheden. De harde repressie van de protesten door het regime van Ben Ali leidde uiteindelijk tot een breed gedragen nationale opstand.

Feest in de stad van de revolutie

De eerste verjaardag van de start van de revolutie werd gevierd in Sidi Bouzid, de stad van Mohamed Bouazizi, waar alles begon. Aanleiding voor de EU-ambassadeur Adrianus Koetsenruijter om een privébezoek te brengen aan deze en andere binnenlandse regio’s. Met een groep van 10 journalisten in het kielzog, trokken we naar Sidi Bouzid, Sbeitla en Kasserine, drie steden waar de revolutie het hard bevochten is en waar tot op de dag van vandaag ongeregeldheden plaatsvinden. Sidi Bouzid was het decor van een muziekspektakel en er waren verschillende kleine straatevenementen georganiseerd. Daarnaast maakte de voltallige top van het nieuwe politieke landschap zijn opwachting. Vers verkozen president Moncef Marzouki deed een poging de vele duizenden toegestroomde mensen toe te spreken. Door de slechte organisatie was Marzouki echter voor niemand zichtbaar en de duwende en trekkende menigte belemmerde hem zelfs het volkslied fatsoenlijk uit te zingen.

De aanwezigheid van de politieke kopstukken werd naar goed diplomatiek gebruik aangegrepen om wat contacten te leggen. Zo sprak de ambassadeur onder andere met enkele vrouwelijke parlementsleden van Ennahda en ook legde hij contact met de toekomstige minister voor Vrouwenzaken.

Een nieuwe regering

In de afgelopen week werd na enkele weken debatteren eindelijk duidelijk wie het land in dit transitiejaar gaan besturen. Een korte kennismaking met de zogenaamde ‘Trojka’:

President: Dr. Moncef Marzouki

De uitverkiezing van Marzouki tot president van Tunesië is misschien wel de meest verrassende uitkomst van de verkiezingen. Marzouki, tot voor kort partijleider van de links-nationalistische CPR, is altijd een groot tegenstander geweest van het voormalige regime. Tot de omwenteling leefde hij in ballingschap in Parijs, waar hij werkzaam was als arts en universitair docent in de medicijnen. 

Minister-president: Hamadi Jebali

De islamitische partij Ennahda is er met de benoeming van partijprominent Jebali als minister-president in geslaagd de meeste macht naar zich toe te trekken. De MP zal grotendeels verantwoordelijk zijn voor de formatie van de regering (verwacht eind volgende week) en de besluitvorming over de gevoelige dossiers.

Parlementsvoorzitter: Mustapha Ben Jaafar

Ben Jafaar, partijleider van het progressieve Ettakatol en eveneens een oud strijder tegen het repressieve regime van Ben Ali, is verkozen tot voorzitter van de Grondwetgevende Raad. Zijn belangrijkste taken zijn de agenda vast te stellen voor de plenaire vergaderingen en de coördinatie van de parlementaire commissies die de constitutie gaan schrijven.

Uitblijvende resultaten en frustratie

De tweede dag van het bezoek zat opnieuw vol actie. Onze 1^e bestemming was Sbeitla, waar de EU delegatie een kleine conferentie had georganiseerd over microkredieten. Veel ondernemende jongeren waren op het evenement afgekomen met de hoop dat de EU een concrete invulling kon geven aan hun projecten. Dat was echter niet het geval. Uit de discussies met de jongeren bleek dat men vol initiatief zit, maar dat de middelen ontbreken en dat de frustratie over het uitblijven van begeleiding of hulp groeit. Een jaar na de revolutie zitten zij nog steeds zonder werk, ondanks de goede opleiding die vele genoten hebben. Ook de gouverneur van Kasserine was stellig in de benoeming van de zaken: er is niets veranderd en voor het moment overheerst de teleurstelling.

Moraal van de gesprekken met de microkrediet-jongeren en de gouverneur, is dat we in de binnenlanden van Tunesië  te maken hebben met een klassiek ontwikkelingsvraagstuk: er heerst hoge werkloosheid, investeringen blijven uit en er zijn geen directe oplossingen voor handen. Daarbij komt ook de voor Tunesië specifieke omstandigheden, namelijk het feit dat er vooral veel hóógopgeleide jongeren zonder baan zitten en dat de revolutie en verkiezingen hoge verwachtingen hebben geschept. Met als gevolg flink wat frustratie en sociale onrust, die door de veiligheidstroepen maar net in de hand te houden is.

Hoe kan de EU bijdragen aan het doorbreken van de visuele cirkel? Een lastige kwestie waar geen direct antwoord op is (anders had men over de gehele wereld armoede kunnen bestrijden). In Tunesië probeert de EU zoveel mogelijk de structurele oorzaken van de onderontwikkeling aan te pakken. Zo financiert de EU met 50 miljoen een nationaal plan voor duurzaam waterbeheer om de landbouw effectiever te maken. Ook wordt er bijgedragen aan het beter laten aansluiten van de competenties van de jongeren op de vraag van de arbeidsmarkt. Tenslotte wordt microfinanciering bevorderd om klein ondernemerschap te stimuleren.

Ter conclusie… één jaar na de start van de revolutie is er voor de inwoners van de armste regio’s in feite niets veranderd aan de economische en sociale positie. Sterker nog, deze is veelal verslechterd. Dé grote verandering is echter het feit dat men nu op lokaal, regionaal en nationaal niveau openlijk kan spreken over de problemen in de regio’s en dat men werkt aan oplossingen, in samenspraak met actoren uit het maatschappelijk middenveld.

• Managementfuncties (rangen AD10 en AD12)
• IT-specialisten (rangen AD5, AD7 en AD9)
• Beveiliging (rangen AD5 en AD7)
• IT-ondersteuning en -bijstand (rangen AST3 en AST5)

Kijk voor meer informatie op de website van EPSO.

Uiterste termijn voor het indienen van een onlinesollicitatie: 21 december 2011, 12 uur ‘s middags (Belgische tijd) PL

De plenaire vergaderingen worden live uitgezonden op de nationale TV-zender en tussen de zittingen door zijn er radio-interviews met de Raadsleden. Sommige Tunesische collega’s hier op de Delegatie lopen met een radio-oortje in om niets van de debatten te hoeven missen. Alle ontwikkelingen volgen ze op de voet via het internet. Er zijn Raadsleden die met regelmaat hun stemgedrag en standpunten toelichten via Twitter.

Belofte maakt schuld

Belangrijkste discussiepunt betreft de lengte van het mandaat van de Raad. Voor de verkiezingen gaven de meeste politieke partijen aan voorstander te zijn van een relatief korte termijn, niet langer dan een jaar met maximaal een half jaar verlenging. Nu alle poppetjes op hun plaats zitten zijn de coalitiepartners echter van mening veranderd. De Raad zal geen specifieke termijn worden opgelegd voor het schrijven van de Grondwet. Kiezersbedrog volgens velen!

Enkele honderden demonstranten hebben het plein voor de zetel van de Raad bezet en eisen Liberté, Travail et Dignité: vrijheid, werk en waardigheid. Een loze leus omdat de demonstranten aanvankelijk enkel samenkwamen om zich te laten horen tegen de machtspositie van verkiezingswinnaar Ennahda. De achterkamertjes politiek tussen de coalitiepartners wordt door de demonstranten nu echter met beide handen aangegrepen om hun protestacties te legitimeren. De verbroken verkiezingsbelofte is een extra stok achter de deur om de druk op de Raad te houden.

Demonstranten voor de zetel van de Raad, met aan de overzijde anti-demonstranten, voornamelijk aanhangers van de islamistische partij Ennahda

Schending van de mensenrechten

Binnen de Grondwetgevende Raad bevecht men ondertussen op voorbeeldig democratische wijze elkanders standpunten. Een prachtig staaltje democratie, hoewel nog een beetje zoekende. Is het dan alles pais en vree in Tunesië? Nee, verre van. Als toelichting haal ik graag een recent voorval aan, waaruit blijkt dat Tunesië nog een lange weg te gaan heeft. Enkele weken terug richtte een kleine groep supporters van een Marokkaanse voetbalclub vernielingen aan op het vliegveld in Tunis, op de weg terug na de verloren Champions Leaguefinale. De politie greep met harde hand in. Zonder schroom sloegen de agenten de supporters bont en blauw.

Hoewel dit excessieve geweldsgebruik een op zichzelf staande gebeurtenis is, is het wel een duidelijk teken aan de wand dat het nog immer slecht gesteld is met de bescherming van de mensenrechten en dat de Tunesische ordehandhavers niet allemaal van werkwijze zijn veranderd.

De EU helpt de Tunesiërs bij het doorvoeren van hervormingen in de binnenlandse veiligheidsdiensten. Zo vindt er aanstaand weekend een deels door de EU gefinancierde conferentie plaats waar experts van over de hele wereld ervaringen zullen delen over justitiele hervormingen. Daarnaast stelt zij mensenrechtenschendingen aan de kaak bij de Tunesische autoriteiten. Diplomatieke druk kan veel effect hebben op de snelheid waarmee veranderingen worden doorgevoerd.

Behoefte aan slagkrachtig bestuur

Ook de economie hapert. Hoewel er steeds meer geëxporteerd wordt, dalen de buitenlandse investeringen en stagneert de economische groei. Na de verkiezingen heeft men door het gehele land de stakingen en sit-in’s weer hervat. De Tunesiërs lijken een slechte Franse gewoonte over te nemen.

De hakkelende economie en noodzakelijke hervormingen om de rechtstaat en de mensenrechten te waarborgen, vereisen een legitiem en daadkrachtig landsbestuur. Het ontbreekt de democratisch verkozen leden van de Grondwetgevende Raad niet aan legitimiteit. Het feit dat de Raadsleden al drie weken debatteren over de grondregels van het eigen mandaat doet de Tunesiër echter twijfelen aan de daadkracht van de Raad. To be continued!

Verslag Meet & Greet EU-traineeship

Rond de 140 studenten, net afgestudeerden en young professionals lieten zich tijdens de Meet & Greet over het EU-traineeship, op 25 november in de Jaarbeurs in Utrecht, informeren over een traineeship bij de EU. Een buitenkans voor iedereen die een internationale loopbaan ambieert, of zich op hoog niveau wil ontwikkelen. Maar wat kun je verwachten van de verschillende traineeships? Wat is de aanmeldingsprocedure? En hoe zorg je dat je geselecteerd wordt? Tijdens een informatieve, en vooral interactieve, middag werden al deze vragen beantwoord.

De Europese economie verkeert in zwaar weer en ook Thijs Berman (Europarlementariër PvdA), die de middag opent, is onzeker over de toekomst. “Het is een ongekende situatie. Niemand weet wat er de komende maanden gaat gebeuren. Valt de Europese Unie uiteen? Klapt de Euro uit elkaar? Het is volstrekt onduidelijk.”

Toch denkt Berman dat het uiteindelijk goed zal komen. “De risico’s van het uiteenvallen zijn zo enorm en de economische belangen zo groot, ook voor een land als Nederland, dat ik vermoed dat we hier doorheen gaan komen. We kunnen alleen niet te lang wachten. Het moment van “Griekenland heeft het zelf veroorzaakt, dus moeten ze ook zelf op de blaren zitten” is nu wel voorbij,” vindt Berman. “Inmiddels zijn het derdegraadsverbrandingen en is het probleem overgeslagen naar de rest van Europa. Het is noodzaak nu een uitweg te vinden.”

Een stap vooruit

Berman vertrouwt erop dat de juiste stappen zullen worden genomen. “Stappen richting nieuwe internationale samenwerking, richting een verdieping van financieel-economische vervlechting en richting het beter letten op elkaars begrotingen. Het is belangrijk dat de Europese Commissie, onder het motto ‘nooit meer Griekenland’, wel degelijk de macht krijgt om in te grijpen.” Ook vindt Berman het belangrijk dat de verschillende lidstaten deels hun soevereiniteit loslaten. “In ruil voor gezamenlijke kracht,” stelt hij. “Dit doen lidstaten alleen als het niet anders kan. Dat maakt deze tijd juist interessant.”

Berman’s punt is duidelijk. Het is juist in tijden van crisis mogelijk om stappen vooruit te zetten en het is daarmee juist nu een interessante tijd om in Brussel aan de slag te gaan zijn. Maar hoe bemachtig je zo’n felbegeerde plek en word je één van de 600 trainees die, vanuit de verschillende lidstaten, bij de EU werkervaring op gaan doen?

Speeddaten

De 140 aanwezigen kunnen tijdens drie speeddate-rondes aanschuiven bij verschillende tafeldames en -heren: EU-ambtenaren, trainees, oud-trainees en medewerkers van WerkenbijdeEU.nl. Elke tafel heeft een thema  - Hoe kom ik binnen? Hoe verloopt een traineeship in de praktijk? Wat zijn de mogelijkheden na een traineeship? En heel concreet: hoe maak ik een goed cv? - zodat het duidelijk is waar je met welke vraag terecht kunt. Kim Roest, masterstudent International Development Studies, schuift aan bij een tafel met het bordje ‘Na het traineeship’. Ze heeft niet zozeer op het thema gelet als wel op bijbehorende tafelheren. Goossen Hoenders, oud-trainee Europese Commissie, DG ECHO en Thomas Reeve, oud-trainee Europese Commissie, DG AIDCO.  Veel van de aanwezigen zijn zich nog breed aan het oriënteren, maar Kim weet al precies wat ze wil: een traineeship bij ECHO (Humanitarian Aid departement) of AIDCO (EuropeAid Co-operation Office).

“Hoe maak ik de beste kans?” is haar vraag aan Hoenders. ‘Je motivatie moet net even anders zijn dan bij de rest. Niet een standaardmotivatie, maar een diepere motivatie. Je moet zelf goed weten waarom je het wil, dat is het belangrijkste.’

Cv-dokter

Een ronde verder schuift Kim aan bij ‘cv-dokter’ Diebrichtje Oostveen. Oostveen legt uit dat Nederlanders vaak te bescheiden over hun talenkennis zijn. “Stel, je hebt vwo Frans, maar je hebt er nooit meer wat mee gedaan, zet Frans dan toch op je cv. Het is misschien deels bluffen, maar je kan altijd nog een cursus doen als je erdoor bent.”

Volgens Oostveen doen andere Europeanen dat veel makkelijker. “Een Italiaan die bijvoorbeeld Engels op zijn cv heeft staan, spreekt dat vaak helemaal niet zo goed.”

Dat het bemachtigen van een traineeship, naast het hebben van een goed cv, op netwerken aankomt heeft Kim inmiddels goed begrepen. “Ik ga nog even met die jongens van ECHO en AIDCO praten,” zegt ze. “Misschien hebben ze nog wel contacten voor mij waar ik wat aan heb.”