Terwijl de Tunesiërs wachten op economische vooruitgang en een verbetering van de binnenlandse veiligheidssituatie, daar discussiëren de juist verkozen volksvertegenwoordigers al weken over abstracte zaken. Als dan ook nog een belangrijke verkiezingsbelofte wordt geschonden, dan kun je wachten op heibel in de tent. Hoeveel macht mag een president hebben en hoe verhoudt zich dat tot de macht van de minister-president? En als er in het parlement gestemd wordt, is een absolute meerderheid dan voldoende of valt er pas bij tweederde van de stemmen een beslissing? Nooit eerder mocht de huidige generatie Tunesiërs zich over dergelijk ingewikkelde staatsvraagstukken buigen. Het is inmiddels alweer drie weken geleden dat de Grondwetgevende Raad voor het eerst samen kwam. Men beraadslaagt over de tijdelijke verdeling van de macht, de inrichting van de staat in deze periode van transitie waarin men een nieuwe Grondwet gaat schrijven.

De plenaire vergaderingen worden live uitgezonden op de nationale TV-zender en tussen de zittingen door zijn er radio-interviews met de Raadsleden. Sommige Tunesische collega’s hier op de Delegatie lopen met een radio-oortje in om niets van de debatten te hoeven missen. Alle ontwikkelingen volgen ze op de voet via het internet. Er zijn Raadsleden die met regelmaat hun stemgedrag en standpunten toelichten via Twitter.

Belofte maakt schuld

Belangrijkste discussiepunt betreft de lengte van het mandaat van de Raad. Voor de verkiezingen gaven de meeste politieke partijen aan voorstander te zijn van een relatief korte termijn, niet langer dan een jaar met maximaal een half jaar verlenging. Nu alle poppetjes op hun plaats zitten zijn de coalitiepartners echter van mening veranderd. De Raad zal geen specifieke termijn worden opgelegd voor het schrijven van de Grondwet. Kiezersbedrog volgens velen!

Enkele honderden demonstranten hebben het plein voor de zetel van de Raad bezet en eisen Liberté, Travail et Dignité: vrijheid, werk en waardigheid. Een loze leus omdat de demonstranten aanvankelijk enkel samenkwamen om zich te laten horen tegen de machtspositie van verkiezingswinnaar Ennahda. De achterkamertjes politiek tussen de coalitiepartners wordt door de demonstranten nu echter met beide handen aangegrepen om hun protestacties te legitimeren. De verbroken verkiezingsbelofte is een extra stok achter de deur om de druk op de Raad te houden.

Demonstranten voor de zetel van de Raad, met aan de overzijde anti-demonstranten, voornamelijk aanhangers van de islamistische partij Ennahda

Schending van de mensenrechten

Binnen de Grondwetgevende Raad bevecht men ondertussen op voorbeeldig democratische wijze elkanders standpunten. Een prachtig staaltje democratie, hoewel nog een beetje zoekende. Is het dan alles pais en vree in Tunesië? Nee, verre van. Als toelichting haal ik graag een recent voorval aan, waaruit blijkt dat Tunesië nog een lange weg te gaan heeft. Enkele weken terug richtte een kleine groep supporters van een Marokkaanse voetbalclub vernielingen aan op het vliegveld in Tunis, op de weg terug na de verloren Champions Leaguefinale. De politie greep met harde hand in. Zonder schroom sloegen de agenten de supporters bont en blauw.

Hoewel dit excessieve geweldsgebruik een op zichzelf staande gebeurtenis is, is het wel een duidelijk teken aan de wand dat het nog immer slecht gesteld is met de bescherming van de mensenrechten en dat de Tunesische ordehandhavers niet allemaal van werkwijze zijn veranderd.

De EU helpt de Tunesiërs bij het doorvoeren van hervormingen in de binnenlandse veiligheidsdiensten. Zo vindt er aanstaand weekend een deels door de EU gefinancierde conferentie plaats waar experts van over de hele wereld ervaringen zullen delen over justitiele hervormingen. Daarnaast stelt zij mensenrechtenschendingen aan de kaak bij de Tunesische autoriteiten. Diplomatieke druk kan veel effect hebben op de snelheid waarmee veranderingen worden doorgevoerd.

Behoefte aan slagkrachtig bestuur

Ook de economie hapert. Hoewel er steeds meer geëxporteerd wordt, dalen de buitenlandse investeringen en stagneert de economische groei. Na de verkiezingen heeft men door het gehele land de stakingen en sit-in’s weer hervat. De Tunesiërs lijken een slechte Franse gewoonte over te nemen.

De hakkelende economie en noodzakelijke hervormingen om de rechtstaat en de mensenrechten te waarborgen, vereisen een legitiem en daadkrachtig landsbestuur. Het ontbreekt de democratisch verkozen leden van de Grondwetgevende Raad niet aan legitimiteit. Het feit dat de Raadsleden al drie weken debatteren over de grondregels van het eigen mandaat doet de Tunesiër echter twijfelen aan de daadkracht van de Raad. To be continued!