Om verschillende redenen is het interessant om te volgen wat er in Tunesië gebeurd. Voor velen zal de revolutie die er begin dit jaar woedde al een lang gepasseerd en misschien zelfs vergeten nieuws item zijn.

Het land is echter volop in beweging en de Tunesiërs zijn in een voor hen cruciale fase beland van het democratiseringsproces dat na de omwenteling medio januari is ingezet. Een succesvol verloop van de aanstaande verkiezingen zal zijn uitwerking hebben op de gehele Arabische regio, net zoals een eventueel echec een dreun zou zijn voor de democratische ambities in de regio.

Tot aan de verkiezingen van 23 oktober, zal ik, zoals ook in de inleiding aangegeven, wekelijks rapporteren over de ontwikkelingen in Tunesië. In mijn bijdragen zal ik daarbij ook de rol van de EU in Tunesië bijlichten.

‘Situation Incompréhensible’

Nu allereerst een update over de stand van zaken in Tunesië. Enkele weken na de val van het regime werden de heftige interne politieke discussies besloten met het aanstellen van een zogenaamde “hoge autoriteit ter bescherming van de revolutie”, bestaande uit 155 vertegenwoordigers van de verschillende regio´s, vakbonden, politieke partijen en juristen, die als voornaamste taak kregen verkiezingen voor te bereiden.

Op 23 oktober zal de Tunesische bevolking inderdaad naar de stembus gaan om een raad van wijzen te kiezen, die zich over een nieuwe grondwet zal buigen én parlements- en presidentsverkiezingen zal uitschrijven.

Dit is een belangrijke stap voor het land. Ten eerste omdat er voor het eerst echt vrije verkiezingen gehouden zullen worden. Ten tweede, omdat de gekozen leden van de Assemblée Constituante, ‘de grondwetgevende raad’, zullen beslissen over de staatsrechtelijke en maatschappelijke vorm van het nieuwe Tunesië. Het dagelijkse debat is vaak heftig. Elke ministeriële toespraak, elke politieke gebeurtenis wordt uitgebreid uitgemeten in de pers en is de dagbladen staan vol met opinies. Kranten en nieuwsprogramma’s zijn daarin voor de ouderen belangrijke informatiebronnen, Facebook is veruit het leidende communicatiemiddel voor de jongeren.

Het is alweer bijna 8 maanden geleden dat het land zich ontdeed van haar dictator, en sindsdien wordt dag in dag uit over de staat van het land en de politiek ontwikkelingen gediscussieerd. Er valt dan ook al een soort politiekmoeheid te bespeuren. Uit een recente pol blijkt dat slechts 58% van de ondervraagden in mindere of meerdere mate in de politiek is geïnteresseerd, tegenover 80% eerder dit jaar, de interesse lijkt wat te verslappen.

Daar komt bij dat men helemaal niet gewend is om de problemen van het land zelf op te moeten lossen, die taak lag namelijk decennialang in handen van de dictatoriale president en een kleine elite die weinig inspraak duldde. Nu wordt men dagelijks geconfronteerd met sociale vraagstukken en nationale en lokale veiligheidsproblemen, terwijl oplossingen voorlopig uitblijven. Uit dezelfde verkiezingspol kan ik citeren dat iets meer dan de helft van de mensen niet weet of het land de goede of slechte kant opgaat en men geeft aan dat de situatie eigenlijk volledig onbegrijpelijk is, une situation incompréhensible.

Het momentum bewaren…

Meer dan de helft van de potentiële kiezers, bijna 4 miljoen, gaf gehoor aan de oproep zich als Kiezer bij het gemeentehuis te administreren. Omdat registratie enkel nodig was voor de mensen die niet zeker waren van hun bestaande registratie bij de gemeente, gaat men er vanuit dat zo’n 70-80% van de stemgerechtigden eind oktober naar de stembus zal gaan. Echter, slechts een derde van de mensen geeft aan te weten op wie het zal gaan stemmen. En de helft van de mensen die wél wist op wie het gaat stemmen, gaf aan dat deze beslissing nog niet definitief is. Deze ongewisheid is zeer goed te verklaren: sinds het openstellen van het politieke spectrum voor politieke partijen, zijn er meer dan 100 politieke partijen opgericht! Zorgwekkender is misschien het feit dat iets meer dan 33% van de ondervraagden aangaf geen flauw besef te hebben wat het vormen van een nieuwe grondwet inhoudt.

Concluderend kan ik zeggen dat de afgelopen weken en maanden in Tunesië rumoerig zijn geweest. De spanning is er, het debat leeft volop, de verkiezingen zijn in aantocht. Echter, de behoefte aan stabiliteit, het teveel aan discussies en de ongewisheid die blijken uit de peiling, die natuurlijk geen 100% zekerheid geeft, kunnen ervoor zorgen dat de emoties flink oplaaien. Het is van belang dat het momentum wordt behouden, zoals dit bestond vlak na de omwenteling, bestaande uit enthousiasme en betrokkenheid vanuit alle lagen van de bevolking, om bij te dragen aan het democratiseringsproces.

Voor zover een eerste bijdrage vanuit Tunis. In het volgende stuk zal ik ingaan op de relaties tussen Tunesië en de EU en de rol die laatstgenoemde speelt bij de aanstaande verkiezingen. Om een tipje van de sluier op te lichten, de EU heeft een Electoral Assistance Team ter plaatse, ondersteunt de hervorming van de media en de professionalisering van politieke partijen in de aanloop naar de verkiezingen, en leidt verkiezingswaarnemers op.